استراتژی ارعاب در قاره سبز

 به نوشته نیویورک‌تایمز، مقامات اروپایی می‌گویند انتظار حمله گسترده و مستقیم روسیه به هیچ‌یک از کشورهای ناتو را ندارند و از این منظر بازدارندگی سنتی کارآمد بوده است. با این حال کشورهای قاره سبز درگیر یافتن بهترین راهکار برای مقابله با الگوی فزاینده حملات غیرمتعارف مسکو هستند. بزرگ‌ترین نگرانی مقامات این است که یکی از این حملات چه به صورت تصادفی و چه عمدی به تلفات جانی قابل‌توجهی منجر شود.

«دیوید کتلر» مقام اطلاعاتی پیشین ناتو بر این باور است که مسکو می‌خواهد اراده غرب برای حمایت از اوکراین را بشکند و در سطحی کلان‌تر معماری امنیتی اروپا را تغییر دهد. به گفته او، روس‌ها از ابزارهایی استفاده می‌کنند که انتساب دقیق آنها به مسکو دشوار است و در عین حال به قدری بزرگ هستند که تاثیرگذار باشند؛ اما آن‌قدر گسترده نیستند که به یک جنگ تمام‌عیار منجر شوند. بحث اصلی در محافل داخلی اروپا این است که آیا باید به روسیه پاسخ متقابل داد و اگر آری، چگونه. «کامیل گرند» مقام ارشد پیشین ناتو معتقد است در گام نخست باید آرامش را حفظ کرد و در تله واکنش بیش از حد مسکو نیفتاد؛ اما نباید آن‌قدر هم خوش‌خیال بود که واقعیت نادیده گرفته شود. به گفته او، افزایش تعداد و ماهیت خطرناک این حوادث نگران‌کننده است.

حوادث اخیر که مستقیما به روسیه نسبت داده شده یا گمان می‌رود با دستور مسکو انجام شده باشند شامل حملاتی به زیرساخت‌های ریلی در لهستان، ایجاد مزاحمت ناوچه روسی برای بالگرد دانمارکی، خرابکاری در کارخانه‌ها و تلاش برای ترور مدیران شرکت‌های تسلیحاتی اروپایی است. اگرچه اثبات نقش روسیه در بسیاری از این حوادث دشوار است، اما برلین اخیرا مسکو را مسوول مستقیم ارسال یک پهپاد بمب‌گذاری‌شده به فرودگاهی در شرق آلمان دانست. این حادثه نشان‌دهنده تغییر رویکرد روسیه در خطرپذیری و همچنین تمایل بیشتر آلمان برای مقصر دانستن صریح مسکو است. «کلودیا میجر» کارشناس دفاعی می‌گوید پوتین نه تنها می‌خواهد نشان دهد حمایت از اوکراین هزینه دارد، بلکه قصد دارد اعتماد عمومی به توانایی دولت‌های دموکراتیک در محافظت از شهروندانشان را تضعیف کند. او تاکید می‌کند که هدف روسیه تنها دستاوردهای سرزمینی نیست، بلکه می‌خواهد ثابت کند اتحاد غرب شکننده است و می‌توان آن را از درون فروپاشاند.

 رئیس‌جمهور روسیه اخیرا با صراحت بیشتری به کشورهای حامی اوکراین هشدار داده که ممکن است هدف قرار گیرند. همزمان مقامات اروپایی می‌گویند مسکو مظنون به تلاش برای اعمال نفوذ در انتخابات کشورهای کلیدی مانند فرانسه، ایتالیا، لهستان و اسپانیا است. کارشناسان مسائل روسیه ایجاد ترس را یک عنصر کلیدی و دیرینه در استراتژی مسکو می‌دانند. به گفته «کی‌یر جایلز» کارشناس مسائل روسیه، پوتین پیش از این با تهدید به تشدید تنش هسته‌ای، جو بایدن را از کمک بیشتر به اوکراین بازداشت؛ اما اکنون که دونالد ترامپ در کاخ سفید است، این اروپاست که مسکو می‌کوشد آن را بترساند و تحت فشار قرار دهد.

در این شرایط اروپا در حال تلاش برای افزایش بازدارندگی در برابر جنگ ترکیبی است. این استراتژی شامل مقصر دانستن مستقیم کرملین در حملات، افزایش آگاهی عمومی، ایجاد دفاع قدرتمندتر حول اهداف حیاتی و در نهایت تحمیل پیامدهای عملی به مسکو است. کارشناسان امنیتی معتقدند هر حمله‌ای باید با یک اقدام متقابل مشخص پاسخ داده شود و دولت‌ها باید از پیش اختیارات قانونی لازم را فراهم کنند تا واکنش‌ها درگیر بوروکراسی سیاسی نشود. ناتو در حال افزایش بازدارندگی متعارف خود از طریق برگزاری رزمایش‌های بزرگ‌تر در امتداد مرزهای روسیه است و کشورهای اروپایی نیز سرمایه‌گذاری سنگینی برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی خود انجام داده‌اند. برخی کشورها مانند دانمارک و فنلاند حتی در حال آماده‌سازی شهروندان خود برای شرایط جنگی احتمالی هستند. 

با این حال به باور کارشناسان پاسخ اروپا باید فراتر از دفاع محض باشد و شبکه‌های اطلاعاتی و نیروهای نیابتی روسیه را هدف قرار دهد. به گفته کتلر، مقصر دانستن مسکو بدون تحمیل پیامدهای متناسب تنها نشان‌دهنده ضعف است و به حملات بیشتر دامن می‌زند. در این راستا برخی تحلیلگران استفاده از حملات سایبری هدفمند به زیرساخت‌های روسیه را به‌عنوان یک پیام هشدار پیشنهاد داده‌اند. چالش اصلی این است که برخلاف واشنگتن اروپا صدای واحدی در سیاست خارجی و دفاعی ندارد. ایوو دالدر سفیر پیشین آمریکا در ناتو تاکید می‌کند که اروپا به جای برگزاری جلسات متعدد به یک فهرست از گزینه‌های عملیاتی قاطع نیاز دارد. به باور او، ناتو در مقایسه با اتحادیه اروپا آمادگی بسیار بیشتری برای تدوین و اجرای یک مجموعه پاسخ‌های جمعی در برابر جنگ ترکیبی دارد و این دقیقا همان زبانی است که مسکو آن را بهتر می‌فهمد.