تجارت با همسایگان در ماه‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی سیاست تجاری دولت تبدیل شده است؛ اما تازه‌ترین آمار رشد اقتصادی نشان می‌دهد که صادرات کالاها و خدمات ایران در بهار ۱۴۰۵ با افت ۳۵.۷ درصدی مواجه شده است. در همین حال، ترکیه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری ایران، مسیر متفاوتی را طی کرده است. صادرات ایران به ترکیه در هر سه ماه بهار نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش یافته؛ رشد صادرات در فروردین ۴۳ درصد، در اردیبهشت ۵۵ درصد و در خرداد ۱۱۰ درصد بوده است. این روند در تیرماه نیز با رشد ۸۲ درصدی ادامه پیدا کرده است.
اما همین ارقام یک نکته مهم را روشن می‌کنند: رشد صادرات به یک بازار، حتی اگر بسیار سریع باشد، لزوماً نمی‌تواند افت تجارت خارجی در مقیاس کلان را جبران کند. در واقع، تجربه ترکیه نشان می‌دهد که ظرفیت افزایش تجارت منطقه‌ای وجود دارد، اما برای بازگرداندن صادرات ایران به مسیر رشد، مسئله فقط افزایش تجارت با همسایگان نیست.

تنوع مقاصد صادراتی، دسترسی به مسیرهای حمل‌ونقل، امکان حضور در بازارهای دورتر و اتصال به زنجیره‌های تجارت جهانی، همگی در ظرفیت صادراتی اقتصاد ایران نقش دارند. از این منظر، افت تجارت خارجی می‌تواند فقط یک اتفاق کوتاه‌مدت نباشد و در صورت تداوم، بر تولید و رشد اقتصادی نیز اثر بگذارد.

در همین رابطه با مهراد عباد، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی تهران گفت‌وگو کردیم و این سؤال را از او پرسیدیم: ادامه افت تجارت چه اثری بر تولید و رشد اقتصادی خواهد گذاشت؟