
شوک جنگ به سبد جهانی انرژی
دونالد ترامپ، تغییرات اقلیمی را یک «حقه» خوانده و سیاستهای فدرال برای مقابله با گرمایش زمین را «کلاهبرداری سبز» نامیده است.
آخرین خبرها، تحلیلها و گزارشهای دقیق و بهروز در حوزه اقتصاد ایران

دونالد ترامپ، تغییرات اقلیمی را یک «حقه» خوانده و سیاستهای فدرال برای مقابله با گرمایش زمین را «کلاهبرداری سبز» نامیده است.
مفهوم «نردبان شغلی» زمانی جذاب بود: مسیری خطی و قابل پیشبینی که برای طی کردن آن نقشهای مشخص وجود داشت. اطمینان و ثباتی که این مدل از مسیر شغلی ایجاد میکرد، خیال افراد را راحت میکرد؛ ضمن اینکه هرچه در این نردبان بالاتر میرفتند، با دستیابی به «موفقیت» بیشتر - یعنی عنوان شغلی بهتر، حقوق بالاتر، جایگاه و اعتبار بیشتر - انتظار ارتقای مستمر داشتند و هدف مشخصی برای دنبال کردن پیش رویشان بود. اما این مدل دیگر با شرایط امروز همخوانی ندارد و از واقعیت کار روزمره ما فاصله گرفته است. از هزاران نفر در سراسر جهان، از افرادی که تازهوارد بازار کار شدهاند تا مدیران ارشد، خواستهام مسیر شغلی خود را در یک کلمه توصیف کنند. با فاصله زیاد، رایجترین پاسخی که شنیدهام «تنوع» بوده است.

دنیایاقتصاد: دیروز یکشنبه درحالیکه فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، برای اعلام همبستگی با ولودیمیر زلنسکی در کییف به سر میبرد، یکی از پلهای اصلی این شهر هدف حمله پهپادی روسیه قرار گرفت. تصاویر ویدئویی نشان میدهد که با وجود تردد خودروها روی پل شمالی کییف، شعلههای آتش و دود غلیظی از آن به هوا برخاسته است. به گفته ویتالی کلیچکو، شهردار این شهر، در این حمله دو نفر مجروح شدند. به گزارش سیانان، همزمان با تشدید حملات روسیه به کییف، این دومین حمله به پل شمالی طی دو روز گذشته بود. پل جنوبی کییف نیز در روزهای پنجشنبه و جمعه و در کمتر از ۲۴ساعت پنجبار هدف حمله قرار گرفته بود.

گسترش تهدید علیه زیرساختهای سعودی، ناامنی مسیر نفتکشها، تحولات نفتی روسیه و راهبرد عدم صادرات دیزلآمریکا ضمن پررنگتر کردن نقش امنیت، لجستیک و سیاست نشان دادند که آینده بازار نفت صرفا به تولید و قیمت وابسته نیست.

دنیای اقتصاد: تحولات اخیر در مناسبات ایران و کشورهای عربی خلیج فارس، نشانههایی از شکلگیری یک مسیر تازه در دیپلماسی منطقهای را آشکار کرده است؛ مسیری که اگرچه هنوز با اختلافات حلنشده، بیاعتمادیهای انباشته و رقابتهای ژئوپلیتیک همراه است، اما پس از جنگ ۴۰روزه میتواند فرصتی برای بازتعریف مناسبات امنیتی منطقه باشد. از یکسو عباس عراقچی از آغاز مسیر جدیدی برای ایجاد اعتماد میان ایران و کشورهای خلیج فارس سخن میگوید و از سوی دیگر، آزادی شماری از زندانیان ایرانی در امارات و تاکید ابوظبی بر حل مسالمتآمیز اختلافات، از امکان مدیریت اختلافها از مسیرهای دیپلماتیک حکایت دارد. در مقابل، استمرار مناقشه بر سر جزایر سهگانه نشان میدهد که مسیر اعتمادسازی قرار نیست بدون اختلاف و اصطکاک طی شود.

دنیای اقتصاد: هفت ماه پس از آغاز جنگ، آمریکا در تلاش است تا فشارهای اقتصادی، نظامی و سیاسی را بر ایران افزایش دهد، مسالهای که در کنار ناکامی تلاشهای دیپلماتیک، چشمانداز پایان درگیری همچنان مبهم باقی مانده است. واشنگتن امیدوار است تا با فشار، تهران را به سازش و امتیازدهی وادار کند، اما به نظر نمیرسد که افزایش فشار به افزایش تمایل تهران به توافق جدید منجر شود. مقامهای ایرانی بارها اعلام کردهاند که از شروط اولیه خود کوتاه نمیآیند، در چنین شرایطی احتمال دور جدید تنش نظامی بیش از پیش افزایش یافته است.

در شرایطی که اختلافات تهران و واشنگتن بر سر پرونده هستهای، توان موشکی و سیاست منطقهای همچنان پابرجاست، به نظر میرسد فاصله دو طرف از مسیر دیپلماسی بیش از گذشته افزایش یافته است. مجید محمدشریفی، استادیار گروه روابط بینالملل دانشگاه خوارزمی، با اشاره به این شکاف میگوید: «خواستههای دو طرف در شرایط کنونی در هیچ نقطهای به یکدیگر نزدیک نمیشود»؛ وضعیتی که به اعتقاد او، احتمال بازگشت گزینه نظامی را همچنان بالا نگه داشته است.

شهرداری تهران برای تامین مخارج تورمی «سبد خواربار» که قصد عرضه آن با قیمت ثابت طی 6ماه را دارد، دستکم 7همت منابع مالی باید جور کند که البته با «تشکیل صف» احتمالی ناشی از افزایش مشتریان جدید فروشگاههای شهروند و میادین میوهوترهبار برای دریافت این 12قلم مواد غذایی، هزینه پوششی شهرداری تا 2برابر این رقم افزایش پیدا خواهد کرد. بررسیهای «دنیایاقتصاد» درباره نحوه جبران هزینه «تثبیت قیمت سبد غذای شهرداری» نشان میدهد، 6منبع در بودجه1405 پایتخت آماده خدمت به طرح «تورم صفر» است. ورود شهرداری به این حوزه پیامدهایی برای شهر دارد.

ناترازی انرژی از تهدیدی فصلی به چالشی مزمن برای تولید تبدیل شده است. با ورود به نیمه سرد سال، احتمال تشدید محدودیت برق و گاز صنایع افزایش یافته و نگرانی از اثر آن بر ظرفیت تولید بالا گرفته است. بیثباتی در تامین انرژی، برنامهریزی بنگاهها را مختل میکند و با توقف و راهاندازی خطوط، هزینه تولید را بالا میبرد. از همین رو، فعالان اقتصادی دسترسی پایدار به انرژی را پیششرط تداوم فعالیت میدانند. در این میان، کارشناسان برآورد میکنند تشدید محدودیتها میتواند حدود ۳۰درصد واحدهای در حال تولید را با آسیب جدی یا تعطیلی مواجه کند؛ درحالیکه بخش بزرگی از طرحهای تازهافتتاحشده نیز امکان ورود به مدار تولید را نخواهند داشت. تداوم این روند، ظرفیت صنعتی را پیش از آنکه با محدودیت تقاضا مواجه شود، از سمت عرضه محدود میکند. سیاستگذار باید تامین پایدار انرژی را در اولویت قرار دهد؛ در غیر این صورت، ناترازی به فرسایش ظرفیت تولید منجر میشود.

بررسی آمارهای بانک مرکزی از سال1390 تا 1404، حاکی از نقش بسیار پررنگ تسهیلات بانکی در خلق نقدینگی است. 85درصد از افزایش نقدینگی در سال1404 ناشی از افزایش «بدهی بخش غیردولتی» به شبکه بانکی بوده است. به عبارتی دیگر، از حدود 5هزار و 415هزارمیلیارد تومان نقدینگی خلق شده در سال1404، چهارهزار و 600هزارمیلیارد تومان آن ناشی از تسهیلات بانکی بوده است. عامل اصلی رشد نقدینگی در سالهای گذشته نیز همین عامل بوده و سهم آن در رشد نقدینگی، از 60درصد در سال1390 به حدود 80درصد در 5سال گذشته رسیده است. سرکوب نرخ واقعی سود در مقادیر منفی، وقوع شوکهای ارزی و افزایش انتظارات تورمی، مهمترین عوامل رشد بالای تسهیلات بانکی و نقدینگی در ایران هستند. با سرکوب نرخ سود در مقادیر غیرواقعی، بازار پول و سرمایه کارکرد خود را از دست داده و تخصیص منابع توسط سازوکاری بوروکراتیک و بسیار ناکارآمد انجام میشود که یکی از نتایج آن رشد بالای نقدینگی است. پس از خروج آمریکا از برجام در سال1397، نرخ تورم در ایران جهش کرد و هرگز به مقادیر قبلی خود بازنگشت. با این حال، نرخ سود تسهیلات بانکی تغییر چندانی نکرد و موجب منفیتر شدن نرخ واقعی سود شد. همزمان با جهش تورم و کاهش نرخ واقعی سود، شوکهای ارزی نیز رخ داد و نیاز بنگاهها به سرمایه در گردش و تسهیلات بانکی افزایش یافت. علاوه بر این، اعتبار سیاستگذار پولی نیز کاهش یافت و نرخ ارز، بیش از پیش به لنگر انتظارات تورمی تبدیل شد. وقوع شوکهای ارزی و کاهش اعتبار سیاستگذار پولی، کنترل رشد نقدینگی را بهدلیل افزایش هزینههای رکودی آن دشوارتر کرده است. از یکسو، شوکهای ارزی و انتظاراتی موجب افزایش رشد نقدینگی شده و از سوی دیگر با افزایش رشد نقدینگی، خوراک لازم برای تداوم جهشها و نااطمینانیها فراهم شده است.

همزمان با تداوم آرایش نظامی و افزایش سایه احتمال رویارویی مجدد، تهران همچنان پنجره دیپلماسی را برای پایان جنگ باز نگه داشته است؛ پیامی که در مواضع همزمان سید عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف، از دو مسیر متفاوت اما با یک منطق مشترک منعکس شد. عراقچی از باز بودن مسیر دیپلماسی برای پایان جنگ میگوید و قالیباف بر آمادگی تمامعیار برای جنگ و ضرورت تحقق شروط ایران تاکید میکند؛ دو پیامی که یک فرمول را برجسته میسازند: پایان جنگ، بدون عقبنشینی.

پس از استعفای محسن پاک نژاد، پزشکیان در حکمی حمید بورد را به عنوان سرپرست وزارت نفت منصوب کرد.